Pazar,22,Temmuz,2018
Haberler
Buradasınız: Anasayfa » Geçmiş Yıllardan » Röportajlar » 2011 » 2011 – Kadın İstismarı ve Konukevleri

2011 – Kadın İstismarı ve Konukevleri

kadn_istismar_ve_konuk

Birle?mi? Milletler, kad?na yönelik ?iddeti “ister kamusal isterse özel ya?amda meydana gelsin; fiziksel, cinsel, psikolojik ac? ya da ?zd?rap veren, verebilecek olan, cinsiyete dayanan bir eylem, tehdit etme, zorlama veya keyfi olarak özgürlükten, ekonomik ihtiyaçlardan yoksun b?rakma” olarak tan?ml?yor.

 

?u ana kadar kad?na yönelik ?iddet ve istismar? önleme ad?na çe?itli kampanyalar düzenlenmi? olsa da, hemen her gün gazete sayfalar?nda gördü?ümüz haberler, bu kampanya ve çal??malar?n yeterli olmad??? görü?ünü do?rular nitelikte.

 

Biz, kad?n istismar?n? ara?t?rmak üzere yola ç?kt???m?zda birçok engelle kar??la?t?k. Toplumsal, önemli bir konunun neden bu ?ekilde gizli kalmas? gerekti?ini anlayamad?k. Ama daha sonra yapt???m?z ara?t?rmalar sonucunda kad?nlar?n güvenli?i ve ya?amlar?n? sa?l?kl? sürdürebilmeleri için adres ve telefon bilgilerinin gizli tutulmas? gerekti?i sonucuna ula?t?k. Akl?m?za ‘Ünzile’ ?ark?s?n?n sözleri tak?ld?.

 

Varmadan sekizine

Ergin oldu Ünzile

Hem çocuk, hem de kad?n

On ikisinde ana

Bir gül gibi al ve narin

Bir su gibi saydam ve sakin

Susar kad?n Ünzile

Ya?muru kim döküyor

Ünzile kaç koyun ediyor

Dayaktan uslanal? hiçbir ?ey sormuyor

Ya?muru kim döküyor

Ünzile kaç koyun ediyor

Dayaktan uslanal? hiçbir ?ey sormuyor

Korkar durur gitmez

Köyün en son çitine

?nan?r o s?n?rda

Dünyan?n bitti?ine

Ünzile insan dölü

Bilinmezlere gebe

S?rlar?n mihnetini

Yüklenip de beline

 

Geli?mi? birçok ülkede oldu?u gibi Türkiye’de de 1989’dan bu yana kad?na kar?? ?iddete daha çok dikkat çekiliyor. Bu konuda istatistikî bilgiler yeterli de?il ve güvenilirlikleri tart???l?r. Zaten dünya genelinde bu ?iddetin kapsam?n? ö?renmeye yönelik ortak bir çaba söz konusu olmam??. Tahminlere göre tüm dünyada üç kad?ndan biri dövülüyor, cinsel ili?kiye zorlan?yor ve di?er yollarla taciz ediliyor. Tacizi yapan ki?i genellikle yak?n çevresinden biri ç?k?yor.

Kad?na yönelik ?iddet tam olarak önlenemese de, kad?nlar?n çocuklar?yla birlikte güven içinde bar?nabilecekleri Kad?n S???nma Evleri, ya da di?er ad?yla Kad?n Konukevleri var. Türkiye’de bu hizmet, devlet deste?iyle SHÇEK Genel Müdürlü?ü bünyesinde, çe?itli sivil toplum kurulu?lar?nca ve belediyelerin çal??malar?yla gerçekle?tiriliyor.

 

Kad?n S???nmaevleri; “aile içi ?iddete u?ram?? kad?nlar?n, çocuklar? ile birlikte ?iddetten uzak, kendilerini güven içinde hissedebilecekleri, gereksinim duyduklar? hizmetleri, belirli bir zaman süresince alabilecekleri, yat?l? kamu hizmeti veren kurulu?” olarak tan?mlan?yor.

 

SHÇEK Genel Müdürlü?ü’ne ba?l? k?rk üç konukevinden biri olan Fethiye Kad?n Konukevi, ayn? zamanda Mu?la’da bu alandaki tek kurulu?. 2007 y?l?nda Fethiye Belediyesi ve Ali Hilmi Dö?erli’nin katk?lar?yla aç?lm??. Kapasitesi bak?m?ndan Kocaeli’den sonra Konya ile ikincili?i payla??yor. Bodrum kat? dahil üç katl?, müstakil, bahçeli bir bina. iki?er ve üçer ki?ilik yirmi iki odas? bulunan misafirhanede çocuklarla birlikte elli ki?iye hizmet veriliyor. Kapasite doluysa kad?nlar, en yak?ndaki bir sosyal hizmetler kurulu?una yönlendiriliyor. Her odada tuvalet ve banyo mevcut. Televizyon odas?, spor odas?, oyun odas?, hobi odas?, mutfak ve yemekhane gibi sosyal kullan?m alanlar?, misafirlerin tüm ihtiyaçlar?n? kar??layacak nitelikte. Çocuklar için kre? benzeri bölümler de var.

 

Konuklar, tamamen ücretsiz olarak tüm imkanlardan faydalanabiliyorlar. Giyim, ku?am, beslenme, bar?nma, sosyal ve psikolojik tüm ihtiyaçlar? devlet taraf?ndan kar??lan?yor. Hamile olarak gelen bayanlar?n, do?um masraflar? ve bebeklerinin her türlü ihtiyaçlar? da bu kapsamda. Çocuklar?yla kalan bayanlar?n, e?itim ça??ndaki çocuklar?n?n e?itimlerine de aksamadan devam etmeleri sa?lan?yor.

 

Kad?n istismar?, günümüzde s?k rastlad???m?z bir konu. Bu konu ve bu konu hakk?nda yap?lan çal??malara örnek olabilecek, Kad?n S???nma Evleri projesini ara?t?rmak üzere Fethiye Belediyesi Huzurevi Müdürü ve Fethiye Kad?n Konukevi sorumlu müdür vekili Adem Güngör’le görü?tük.

 

 

SHÇEK Genel Müdürlü?ü taraf?ndan yay?mlanan, Kad?n Konukevleri Yönetmeli?i gere?i, uygulanan gizlilik politikas? nedeniyle, konukevinin yeri gizli tutuluyor. D??ar?dan gelen hiç kimse, konukevindeki bayanlarla görü?türülmüyor. Bu nedenle yo?un bir telefon trafi?i sonucu, Müdür Bey ile Huzurevi’ndeki odas?nda sohbet etme olana?? bulduk.

 

Bekleme salonundan Müdür Bey’in odas?na geçerken, biraz sonra ö?reneceklerimiz nedeniyle içimizi, garip bir heyecan kaplad?. Zaman geçirmeden masan?n önündeki sandalyelerde yerimizi ald?k.

 

Adem Bey, sosyal hizmet uzman? ve 1988 y?l?nda göreve ba?lam??. Mesle?i gere?i hep sorunlu alanlarla u?ra?t???n? ifade ederken, “Verdi?imiz, çok önemli bir hizmet, bu yüzden i?imizden zevk al?yoruz.” demeyi de ihmal etmiyor.

 

Adem Güngör’ün sakin yap?s? gözümüzden kaçm?yor. Sivil ya?ant?s? hakk?nda bilgi almak istiyoruz. “Meslek, gündelik hayat?n?z? etkiliyor mu?” diye soruyoruz. “Ailenin anlay???na ba?l?.” diyor. “Geç saatlerde bir telefon geliyor ve gidip müdahale etmemiz gerekiyor. Bazen de Konukevi’nde kalan bayanlar?n, yak?nlar? taraf?ndan tehdide maruz kalabiliyoruz. Art?k e?im ve çocuklar?m bunlara al??t?. Onlar da yirmi üç y?ld?r benimle birlikte birer sosyal hizmetçi oldular.”

 

Fethiye Kad?n Konukevi hakk?nda bilgi almaya devam ediyoruz. Personel olarak hem?ireler, çocuk e?iticisi ve temizlik elemanlar? varm??. Yemeklerin menülerinin olu?turulmas?nda huzurevi diyetisyeninden yard?m al?n?yormu?. Ayn? zamanda d??ar?dan gelebilecek tehlikelere kar??, iç ve d?? güvenlik çal??t?r?l?yormu?. Dört tane güvenlik görevlisi, yirmi dört saat görev ba??ndaym??. Yönetmelik gere?i, çal??anlar?n bayan olmas? tercih ediliyormu?. Sadece d?? güvenlik erkekmi?. Müdür yard?mc?s? bir bayan hem?ire varm??. Tüm personel nöbetle?e çal???yormu?.

 

Kurulu?ta psikolog bulunmamas? dikkatimizi çekiyor. Gerekli durumlarda Fethiye Devlet Hastanesi psikiyatr ve psikologlar?ndan yararlan?ld???n? ö?reniyoruz.

 

Bayanlar?n kurulu? içindeki ya?ant?lar?n? soruyoruz. “Evlerindeymi? gibi hissetmelerini sa?l?yoruz.” cevab? geliyor ve ard?ndan devam ediyor. “Durumu müsait olan ve isteyen bayanlara referans olabilece?imiz i?ler de buluyoruz. Onun d???nda yemekhanede, mutfakta, çama??r y?kanmas?nda, ütüde ve temizlik i?lerinde görev alabiliyorlar. Kendi odalar?n? da kendileri düzenliyorlar.” Spor saati ve sorunlar?n payla??lmas? amac?yla sohbet saati de yap?l?yormu?.  Zaman zaman geziler de düzenleniyormu? ancak gizlilik ilkesini ihlal etmeden.

 

Gizlilik demi?ken devam ediyoruz. 12 Temmuz 1998 tarih ve 23400 say?l? Resmi Gazete’de yay?mlanarak yürürlü?e girmi? bulunan, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu’na ba?l?, Kad?n Konukevleri yönetmeli?i uyar?nca, konukevinde kalmaya gelen bayanlara sunulan taahhütnamede, her ?ey belirtiliyormu?. Konukevleri hakk?nda bilgi verilmesi yasakm??. Kalan ki?ilerin kimliklerinin ya da foto?raflar?n?n d??ar?ya yans?t?lmamas? gerekti?i yaz?yormu?, yönetmelikte. Disiplin suçu say?l?yormu? ve böyle bir durumun tespiti halinde, söz konusu ki?i bir daha kad?n konukevlerinden yararlanam?yormu?. Hatta ki?ilerin bina içerisinde ses kay?t cihaz?, foto?raf makinesi ve telefon gibi araçlar bulundurmalar?na dahi izin verilmiyormu?. ?nternet ve telefon gibi araçlar, yaln?zca gerekli hallerde, kontrollü bir ?ekilde kullan?l?yormu?.

 

Kom?ular ve çevresindekiler detayl? olarak bilmeseler de kurulu?un bir misafirhane oldu?unu tahmin ediyorlarm??. “Ancak resmi bir tabelas? yok.” diye ekliyor Adem Bey. Ailelerle irtibat, kurulu? yöneticileri taraf?ndan sa?lan?yormu? ve ailelere kesin bir bilgi verilmiyormu?. “Burada kalan bayanlar?n e?leri veya yak?nlar? evlerin yerini bir ?ekilde ö?renebiliyor. Görü?me taleplerini bize iletiyorlar; bayanlar görü?mek istemedikleri takdirde zorlama yapma gibi bir hakk?m?z yok. Ki?ilerin kendi kaderlerini kendileri tayin etme hakk? var. Bu, anayasal bir hak. “

 

Zaman zaman olay ç?karanlar da oluyormu?. Görü?me talebi reddedilince, ortal??? aya?a kald?ranlara, polis müdahale ediyormu?.

 

Ki?i kendi karar?n? kendi verebilecek durumda de?ilse ve bir tehlike varsa en yak?ndaki bir ba?ka sosyal hizmetler kurulu?una naklediliyormu?. Onun d???ndaki nakiller, ki?inin iste?ine ba?l? olarak gerçekle?tiriliyormu?. Yani ki?inin hangi kurulu?ta kalaca?? konusunda karar yetkisi, kendi iste?i do?rultusunda oluyormu?. Zorunlu nakillere pek rastlanm?yormu?.

 

Ne tür istismara maruz kalan bayanlar?n geldi?ini soruyoruz. “A??rl?kl? olarak fiziksel ?iddet, ancak cinsel istismara u?rayan ya da Güney Do?u Anadolu’da töreden kaçan bayanlar da var.” cevab? bizi pek ?a??rtm?yor. ?stismara u?rayan ya? grubu genellikle 20-35 ya? aral???ym??. “Otuz be? ya? üstü müracaat çok nadir.” diyor Müdür Bey. Çocuklar?yla gelen bayanlar?n çocuklar? da genellikle 0-12 ya? aral???nda oluyormu?.

 

Bölgelere göre da??l?mda do?u – bat? fark? olmad???n? ö?reniyoruz. D??ar?dan bak?ld???nda, do?u kesimlerinde daha çok gibi görünen istismar?n, asl?nda her bölgede birbirine yak?n oldu?unu görüyoruz.

 

?iddetin nedenlerini duymak istiyoruz. Adem Bey bu iste?imizi k?rm?yor ve ba?l?yor anlatmaya… “A??rl?kl? olarak toplumsal nedenler.” diyor. “Ekonomik nedenler, e?itim, kültür düzeyi, gelenek, görenek ve töre kad?na ?iddeti tetikliyor. Ekonomik nedenler çok fazla. Özellikle kad?n?n ekonomik özgürlü?ünün olmamas? ve kendi ayaklar? üzerinde duramamas?, birinci neden. Konukevlerinden yararlanmak isteyen bayanlar?n %90’?n?n ev han?m? ve ekonomik yeterlili?e sahip olmayanlardan olmas?, bu durumu özetler nitelikte. Ayn? zamanda ?iddet gösterenlerin ekonomik durumlar?na bakt???m?zda da, daha çok geçici i?lerde çal??an ve düzenli gelir sahibi olmayan kesimin a??rl?kl? oldu?u görülüyor. Özellikle i?sizlik dönemlerinde bu tür olaylar art?yor. Ki?i, sorumluluklar?n? yerine getiremedi?i zaman psikolojik dengesizlik ya??yor.” Dilimize yine ‘Ünzile’ ?ark?s? tak?l?yor.

 

?nci gibi di?i

Görücü bilir i?i

Sö?üdüm a?lar gider

Olur hatun ki?i

Ya?muru kim döküyor

Ünzile kaç koyun ediyor

Dayaktan uslanal? hiçbir ?ey sormuyor

 

 

Konukevinde kalan bayanlar?n psikolojik durumlar? hakk?nda da bilgi istiyoruz. “Erkeklere kar?? bir ön yarg?lar? var.” diyor ve devam ediyor. “?iddet görmü? insanlar?n psikososyal yap?s?n?n çok sa?l?kl? olmas? dü?ünülemez. Zaten bizim oradaki amac?m?z, ki?ilerin ruhsal ve psikolojik dengelerinin sa?lanmas?; kad?nlar?n, kendi kendilerine yeterli olabilecek düzeye getirilmesi.”

 

Müdür Bey, e?itim seviyesinin yükseltilmesi ve ailelerin belli bir gelir düzeyine ula?t?r?lmas?n?n, istismar olaylar?n?n önüne geçece?i dü?üncesinde.

 

Kad?na ?iddet konusunda al?nan önlemleri soruyoruz. Medeni kanunda kad?n?n ve ailenin korunmas?na yönelik düzenlemeler yap?ld???n? söylüyor ve ?unu da eklemeden geçemiyor Adem Bey. “Kanunlar yeterli ama uygulamada ciddi anlamda yetersizlik var.”

 

Müdür Bey’in de?indi?i bir di?er konu da özellikle, k?rsal kesimdeki kad?nlar?n bilinçsizli?i. “Müracaat noktas?nda bir s?k?nt? var. Kad?nlar?m?z nereye müracaat edeceklerini bilmiyorlar. Bu tür kurulu?lar?n varl???ndan habersiz olanlar bile var.” Kampanyalarla halk?n bilinçlendirilmeye çal???ld???n? ancak yine de yetersiz kal?nd???n? vurguluyor Adem Güngör.

 

“Neler yapmal? istismara u?rayan bir kad?n?” diye soruyoruz. En yak?nlar?ndaki güvenlik güçlerine ba?vurmalar?n?n yeterli oldu?u cevab?n? al?yoruz.

 

Bu konuda vatanda?lara dü?en görevler de var tabii. Tek sorumluluk kad?nlarda de?il. “Bana dokunmayan y?lan bin ya?as?n misali, insanlar?n çevresindeki ?iddet ve istismar? görmezden gelmesi kabullenilemez. Biraz daha duyarl? olmam?z gerekiyor. Bilinçsiz bayanlar? bilgilendirmemiz, sorunlar? en yak?n resmi kurum ve kurulu?lara bildirmemiz, birçok sorunun üstesinden gelecektir.”

 

Türkiye’de de bu konuya verilen önem gün geçtikçe art?yor. Yasal olarak, nüfusu elli binin üzerinde olan yerle?im yerlerinde belediyelerin, kad?n konukevi açmas?yla ilgili düzenlemeler varm??.

 

Merak edilen bir di?er konu ise bayanlar?n konukevinden ç?kt?ktan sonra normal hayatlar?na dönüp dönemedikleri… “Kald?klar? yerden devam etmeleri pek mümkün de?il ancak kimisi kendine yeni bir hayat kurarken, kimisi de aileleriyle sorunlar?n? halledip evlerine geri dönüyor. Bu bayanlar e?er tekrar ihtiyaç duyarlarsa konukevine geri dönmeleri de mümkün.” yan?t?yla ayd?nlan?yoruz.

 

“Ba???lar geliyor mu? ?nsanlar?n katk?lar? nas?l?” ?eklindeki sorumuza “Bu evlerden çok kimsenin haberi olmad??? için s?k ba??? gelmiyor. Daha çok devlet bütçesiyle gideriliyor ihtiyaçlar.” diye cevap veriyor. Konukevi ilk aç?ld???nda çevredeki vatanda?lardan da yard?mlar gelmi?.

 

Art?k yava? yava? ba??? konusunda da reklamlar, kampanyalar yap?lmaya ba?lanm??.

 

Te?ekkür edip, Adem Bey’in iyi dilekleriyle sohbetimizi sonland?rd?k.

 

Kad?nlar, sindirilmi? olmalar? ve utanma duygusu nedeniyle ?iddeti gizlemektedirler. Farkedilmesi ço?unlukla tesadüfidir. Bazen ölüme kadar gidebilen sonuçlara yol açabilmektedir. Çocuk ve kad?n istismar?n?n önlenmesinde topluma büyük görevler dü?mektedir.

 

Karde?çe, kimsenin kimseyi ezmedi?i mutlu bir dünya dile?iyle…

 

Dili mercan, dizi mercan, di?i mercan

Yoluna bir can koydu?um

Gökte ararken yerde buldu?um

Karadutum, çatal karam, çingenem

Daha nem olacakt?n bir tanem

Gülen ayvam, a?layan nar?ms?n

Kad?n?m, k?sra??m, kar?ms?n.

 

Sigara paketlerine resmini çizdi?im

Körpe fidanlara ad?n? yazd???m

Karam, karam

Ka?? karam, gözü karam, baht? karam

S?la kokar, arzu tüter

Ilg?t ?lg?t buram buram

Netmi?, neylemi?, nolmu?um

Cömert ?rmaklar gibi gürül gürül

Baht?n kar??m?? baht?ma çok ?ükür.

Yunmu?, y?kanm?? adam olmu?um.

Karam, karam

Ka?? karam, gözü karam, baht? karam

Sensiz bana can?m dünya haram olsun

 

Cevapla