Cuma,12,Ocak,2018
Haberler
Buradasınız: Anasayfa » Geçmiş Yıllardan » Röportajlar » 2011 » 2011 – Medya ve Toplum

2011 – Medya ve Toplum

DIGITAL CAMERA

Medya, insan hayat?nda etkin bir güç olmaya ba?lad??? andan günümüze, görsel, i?itse, yaz?l?, dijital alanlarda olsun birçok kesime, fikre ve projeye büyük sermayelerle desteklenerek hizmet eden bir propaganda arac? olarak kullan?lm??t?r genellikle.. Günümüzün bu etkin gücü,  olumlu olarak de?erlendirilebilece?i gibi olumsuz yönleriyle de ele al?nabilir. Daha çok hangi ellerde nas?l ?ekillendi?i önemlidir.

Bu gün de sizinle medyan?n yap?c? ve y?k?c? yönlerinden bahsederek, sorunlara nas?l radikal çözümler getirebilece?imizi ya da yap?c? yönlerinden yola ç?karak, daha da geli?tirip insanl???n iyili?ine nas?l hizmet edebilece?ine yönelik dü?üncelerinize ba?vurarak,  kendi dü?üncelerimizle de bunu perçinlemek istedik.

Öncelikle bizi k?rmay?p,  görü?meyi kabul etti?iniz için te?ekkürlerimizi sunuyoruz.

–    Say?n ?ncitmez biraz kendinizden bahseder misiniz?

*   1944 y?l?nda Anakara’da do?dum. E?itim hayat?m Anakara’da geçti.  Siyasal Bilgiler Fakültesini bitirdim.. 30 y?l kamu görevinden sonra emekli oldum. 6 y?ld?r Boz burun’da ya??yorum.

-Medyan?n bir güç olarak ortaya ç?k???ndan günümüze geli?imini nas?l de?erlendiriyorsunuz?

*   Dünya üzerinde Medya önemli bir güç olumlu kullanabilece?imiz yerler çok fazla. Ancak i?in do?as? gere?inde kapitalist bir ekonomide her ?ey metad?r bak???yla bakt???m?z zaman kötüye kullan?lmas? çok kolayd?r.

–   Medyan?n özellikle, dijital medyan?n günümüzdeki gençler üzerindeki etkisi aç?kça görülüyor. Eminim ki bundan en memnuniyetsiz olan aileler oluyor. Aile içi ileti?imi ciddi boyutta etkileyen TV’den sonra, dijital medya h?zla daha da kronik bir hal almaktad?r. Bu aç?dan bak???m?z? olumlu ya da olumsuz aç?dan siz nas?l de?erlendiriyorsunuz.

*  Önce sa?lam olmas? gerekir sa?lam oldu?u takdirde medya bu etkilerden olabildi?ince az etkilenecektir çok fazla yasaklamalar filan yapacak bir ?ey yok dünya çok küçüldü dünya evlere giriyor çok fazla yapacak bir ?ey yok. Bilinç önemlidir.

–   Görsel medya, günümüzde yaz?l? medyadan daha bask?n durumda, hatta dijital medyadan bile daha bask?n olarak görülüyor. Dijital medya ile yaz?l? medya belirli bir kesime hitap ederken, i?itsel ve görsel medya, hemen hemen bütün e?itim seviyesine hitap etmektedir. Bunun temelinde, e?itim de dâhil olmak üzere, ne gibi gerçekleri aramak gerekiyor. Diyebilir miyiz görsel ya da i?itsel medya özellikle yaz?l? medyay? öldürüyor mu?

*  Türkiye ölçe?inde bakarsak yaz?l? medya bas?n olarak al?rsak gazetecilerden çok fazla artm?yorken y?llar botunca ama yaz?l? medyan?n her zaman bir de?eri vard?r. Bir ?eyi sevmek için önce dokunmak gerekir kâ??da dokunmak güzel bir histir. Görsel medyan?n öldürece?i kan?s?nda de?ilim.

–  1984 y?l?nda yap?lan bir deneyde, deneklere farkl? miktarlarda erotik materyal izlettirilmi? ve bu seans?n ard?ndan izledikleri kurgusal bir tecavüz olay?nda, tecavüz eden ki?iye ne kadar hapis cezas? verdikleri sorulmu?tur. Deneklerin erotik materyale maruz kalma süreleri artt?kça tecavüz suçuna yönelimlerinin o derece artt??? bulunmu?tur. Bu ili?kinin hem kad?n hem de erkek denekler için ayn? oldu?u yaln?zca ayn? miktarda erotik materyal izleyen kad?n ve erkek deneklerde, kad?nlar?n yönelimlerinin erkeklere göre daha zay?f kald??? tespit edilmi?tir. Bu da medyan?n cinsellik konusunda toplumsal bilince nas?l bir olumsuz etki sa?layabilme yetisine sahip oldu?unu gösteriyor. Bu gün ?üphesiz ki bu tür olaylara rastlanmakta Hatta TV kanallar?nda yay?mlanan baz? erotik sahneler ya da tecavüz sahnelerinden sonra gazetelerde çar?af gibi yay?mlanan tecavüz haberlerine bakt???m?z zaman ki?inin bilinçalt?nda nas?l bir etki b?rakt???n?n aç?k göstergesidir. Aç?kças? suçlunun ?u filimdeki ya da dizideki ?u sahneden etkilendim yönündeki ifadesi, size bu tarz programlar?n yay?nlanmas? aç?s?ndan ne kadar etik ve sa?l?kl? geliyor?

*  ?imdi ilk konuda belirtti?im gibi öncelik kar amaçl?d?r kar gütme amaçl? olan her ?ey rekabeti do?urur.  Medya alan?nda ciddi bir rekabet söz konusudur. Bu da özellikle dizi sektörünü çok tetiklemektedir. Çünkü toplum bunu istemektedir.  Reyting kayg?s? bunlarda çok önemli, yani birkaç ay önce oynayan bir dizide tecavüz sahnesi uzun verildi. Ertesi günde yaz?l? medyada çok iyi bir ?ey yap?lm?? gibi bu haber de?eri ta??d?. Hâlbuki o diziye kaynakl?k eden roman çok k?sad?r abart?lacak kadar bir olay yoktur ortada. Tecavüz çirkin bir olayd?r büyük bir insanl?k suçudur.

TV kanallar?ndaki bu tarz erotik yani müstehcen sahneler belki belirli bir ya? s?n?r?na gelmi? bireyleri etkilemez, fakat henüz sosyalli?e yeni girmi? ya da ergenlik dönemine yeni girmi? bir bireyi psikolojik olarak etkileyece?ini dü?ünüyorum. Zaten sorun da bu tarz programlar?n ergin kimseleri de?il de çocuklar? etkisi alt?na almas?d?r. Ve RÜTÜK bu konuda daha da hassas çal??mal?d?r.

-Toplumsal ya?am? her yönüyle etkileme gücüne sahip. Ve s?rf bunu ba?armak içi de bütün enerjisini TV kanallar?na kanalize eden, kamu yarar? gözetilmeden, bireysel hak ve özgürlüklerin tam olarak düzenlenmesinde her ne kadar biz etkiliyiz dese de asl?nda düzenlenmesinde ve denetlenmesinde güçlük çekilen cinsellik, müstehcenlik ve erotizm gibi pornografik yay?nlar birincili?i çekmektedir. Bu tür yay?nlar hemen hemen son on y?lda daha göz önüne itildi. Bu aç?dan medya bireylerin tutum ve davran??lar?n? etkileyebilme ve hatta de?i?tirebilme gücüne sahiptir diyebilir miyiz?  Peki, siz bunu bir toplumun kültürel ve ahlaki yap?s?n? etkilemek bak?m?ndan nas?l de?erlendiriyorsunuz.

*Toplumun belli ba?l? de?erleri ortaya ç?kart?lmak isteniyor.  Yani kar kazanma kayg?s? medyay? bu yönde tetiklese bile, Türk toplumunun kendisine zarar verebilecek her türlü melaneti a?aca??na inan?r?m. Bizim toplumumuz sa?lamd?r. Yani ne kadar çok izlenme düzeyinde belli yanl?? programlar izletilmek istenilse de iyi kötüyü kovacakt?r.

-Görünen o ki günümüzde medya her türlü gücü elinde bulundurabilir, rakipleri ala?a?? edebilir, ülkede ke?meke? bir ortam ya da huzur ortam? yaratabilir.. Ne yaz?k ki böylesi bir güce sahiptir medya. Ayr?ca medya Kültür emperyalizmi için müthi? bir güçtür, bu da medyan?n toplum üzerindeki etkisini kat artt?rmaktad?r. Sizce dünyaya ve toplumsal dengelere bakt???n?zda bu de?erlendirmemizi nas?l buluyorsunuz.

*Bunu sald?r? olarak de?erlendiriyorum toplumun temel de?erlerine sald?r?yor yani en ciddi aile gazetesi olan gazetelerde bile arka 3. Sayfas?na 2 tane kad?n resmi koymak marifet say?l?yor.  Hala kad?n? bir meta olarak görmek marifet zannediliyor. Uyduruk bir röportaj bir alman kad?n?n ismini veriyor ve Türk erkeklerine bay?l?yor diye bir röportaj yap?labiliyor.  Gereksiz bir sürü detayla toplumu etkilemeye çal???yor.  Çok çirkin bir görüntü, özgürlü?e de ayk?r? insan haklar?nda ayk?r? her ?eye ayk?r?.

 

 

-Medya için gerekli olan ?ey sermayedir. Toplumun küçük bir kesiminin elinde bulunan bu sermaye yine çe?itli yollarla kendi ideolojilerini projelerini ve ya?am tarzlar?n? geni? halk kitlelerine dayat?rlar hem de geli?mi? ülkelerin kültür emperyalizmini korumaya çal???rlar. Özellikle sanayile?mi? toplumlarda bu daha yayg?nd?r.  Sizce belirli bir görü?ün yayg?nla?t?r?l?p geni? halk kitlelerine empoze edilmesinde medyan?n rolü nedir.

 

*De?erlendirme do?rudur medya çok büyük i?ler pe?inde bütün i?ler de gibi do?ru kullan?ld???nda önemli bir güç olumsuz etkide gösterebilir. Hiç bilinmeyen bir insan 1 günde ünlü olabilir. Bir gün herkes 15 dakikada ünlü olacak biye bir söz vard?r bu söz do?rudur bu söz yakla??k 40 sene önce söylemi?tir. Buda do?rudur her ?ey gelip geçicidir. Sabun köpü?ü gibi ç?k??lar bilinçle kontrol edilmeli sansürle de?il.

 

 

 

-Medyan?n ne kadar güçlü bir silah oldu?unu en iyi örnek san?r?m 1. Dünya sava??d?r. Haks?z olduklar? halde kitle ileti?im araçlar? ile geni? halk kitlelerinin y?kam??, karde?i karde?e k?rd?rm??lard?r. O zaman?n ve bu zaman?n güçlü ve zengin devletleri olan bu devletler yapacaklar? birçok kötülü?ü hakl? göstermek için ve davalar?nda bu hakl?l?k do?rultusunda kamuoyu olu?turmak için kitle ileti?im araçlar?ndan oldukça istifade etmi?lerdir. Sizce bu gün hala böylesi bir mücadele verilmekte midir? Çünkü kanaatimce bu yakla??mdan vazgeçeceklerini dü?ünmüyorum.

 

 

*Çok önemli bir rolü vard?r. burada dü?ünceleri yönlendirebilme ve insanlar? yönlendirebilme ideolojik bir dü?üncedir sa? sol belli bir görü? olarak de?ildir de ideolojik bakarsak sistemli bakarsak akl? ba??nda bakarsak etkilenmeyiz. Be?enmedi?imiz bir ?eyi kapat?n, izlemek zorunda de?ilsiniz. Varsa bir tepkiniz kapatarak ortaya koyun, bu tepki yayg?n olursa o program ortadan kalkacakt?r. Medya kar getirmeyen bir program? ya da diziyi TV de yay?nlanmas?na son verir. Baz? ?eyler bu yolla da a??labilir.

Irak sava??n? dü?ünelim on binlerce insan?n öldürülmesi verilmedi televizyonlarda kanl? görüntüler verilmedi yapanlar taraf?nda bu sava?? açanlar taraf?ndan bir tane petrol y???nlar? içinde ç?rp?nan bir ku?un resmi verirdi sava? öyle niza edilmeye çal???nd? görüntünün sahte oldu?u itiraf edildi yapanlar suçlar?n? biliyorlar.

 

 

Soru: Bütün bunlara bak?l?rsa bu gün medya günümüzün silahs?z sava? takti?i olabilir mi?

Cevap: Silahs?z sava? takti?i olabilir evet.

 

Soru: Bütün bunlara bak?ld??? zaman diyebiliriz ki medya bir anlamda ki?ileri gerçek hayattan kopar?p çok farkl? dünyalara ve dü?üncelere ta??yan bir vas?ta olarak görülebilir. Bu ba?lamda bu sermayeyi elinde bulunduranlar halk? bu ?ekilde etkileyerek onlar? uyutmay? ve bu ?ekilde hayat?n realitelerinden uzak tutmay? gördü?ümüz kadar?yla hakk?yla ba?arm??lard?r. Sizce, ki?ileri böylesi bir gafletten uyand?rmak için dü?ündü?ünüz çözüm önerileriniz nelerdir.

 

*Türkiye’de ya?ayan halklar genelde medyan?n dedi?iyle yola ç?karlar ve her daim o do?ru söyler dü?üncesiyle ilerlemeye çal???rlar… Tamam?na yak?n yalan yanl?? haberlerle ve daha önce anla?m?? olduklar? siyasetçileri televizyon programlar?na getirerek halk? bir nevi uyutmaya çal???rlar… Ve dikkatimi çeken ba?ka bir durum ve belki de en önemlisi töre olmad??? halde do?udaki töre cinayetlerini ele alan filimler, yakla??k 3-4 y?ld?r televizyonlarda izlenen ve bir türlü dökülmeyen yaprak dökümü ve buna benzer nice saçma sapan filmlerle halk? kendi rantlar? için televizyonun ba??na kitleler ve çocuklar?n özenmek istedi?i kurtlar vadisi gibi saçma sapan filmleri çekip kötü örnek olma yolundan ayr?lam?yorlar ne yaz?k ki… Di?er bir pencereden bakacak olursak 2010 y?l?nda Türkiye’de yakla??k 13 polis memuru tüm ailesini katlediyor ama bu kendini her ?ey sayan medya bir haberle geçi?tirip duruyor… E?er bu durum do?uda veya güneydo?uda olsayd? vay efendim bunlar töre cinayetleri vay efendim bunlar geri kalm?? insanlar… Size sormal? sizce hangi durum içler ac?s?

 

– Bu gün TV kanallar?nda Türk aile yap?s?na uygun olmayan birçok program vard?r. Ülkemizde görsel medyay? denetleyen tek kurum olan RÜTÜK,  denetleme yetkisine sahip olmas?na ra?men, niçin hala bu toplumsal yap?ya ayk?r? dü?en programlar?n vizyonlarda gösterilmesini kontrol alt?nda tutam?yor. Sizce bunun en önemli ve temel sebebi nedir.

*Bildi?imi kadar?yla RTÜK devlet taraf?ndan kurulmu? bir kamu kurulu?udur; fakat ?u var: Önce kendimize bakmal?y?zd?r. Bu kurum halka aç?k bir kurum ilk önce kendimize bakmal?y?z bir kurumu suçlamak için haberle?me kanallar? var. Bize ters gelen ?eyler için aramal?y?z, sesimizi duyurmal?y?z. Bir elektrik kesintisi oldu?unda nas?l ?irketi ar?yorsak elektrik kesildi diye bizi rahats?z eden ?eyleri uyarmal?y?z. Haberle?menin unsurudur sadece bir kurulu?u suçlamak de?il.

 

– Amerikal? sosyal bilimci Rivers medya hakk?nda,ikinci ya da di?er hükümet diye bir betimlemede bulunmu?tur. Rivers burada medyay? devlet gücüyle betimlerken bunu, nas?l bir dü?ünceye dayand?rm??t?r.

* Devlet bir makinedir, canl? bir varl?k de?ildir. ?nsan de?ildir hayvan de?ildir devlet hepimizdir onun için medya 1 devlet 2 devlet ayr?m? yapamaz bir toplumun genel geli?mi?lik düzeyi neyse medyada odur. Toplum nerdeyse medyada ordad?r.

 

– Bu gün medyan?n,  kendine ve topluma yabanc?la?m?? kaypak-bo?luk anlams?zl?k duygular? içinde ya?ayan,  bunlarla beraber sapk?n e?ilimlere sahip bireylerden olu?an ve manipülasyona aç?k bir toplum ortaya ç?karm??t?r diyebilir miyiz?

 

* Türk toplumu için diyemeyiz Türk toplumu hala belirli bir de?erlere sahip ba??nda beri sordu?un sorular çok güzel buna kar?? napa biliriz diye sa?lam durmal?y?z belli ba?l? de?erlere sahip ç?kmal?y?z.

 

 

 

 

 

– Medyay? hep olumsuz yönleriyle ele ald?ktan sonra, bir de madalyonun ters taraf?na bakmak gerekti?ini dü?ünüyorum. Olumsuzluklar?n yan?nda olumlu yanlar?n?n da oldu?unu, ba?tanba?a bir harikan?n sergilenmesidir medya, ancak kimlerin elinde ?ekillendi?ine bakmak gerekmektedir. Bu kadar aç?klamadan sonra medyan?n toplumu e?itici, toplumsal sorunlara çözüm getiren olumlu yanlar? nelerdir dersek bunu nas?l s?ralars?n?z.

 

– Toplumun etkiler kesinlik var ve olmal? daha fazla olmal? çok klasik olarak konu?mak istemiyorum yanl?? yönlendirici diziler bende izliyorum zaman kimse izledi?i kabul etmiyor sordu?umuz zaman belgesel filan izliyorum diyorlar. ?yi kanallarda var e?itim daha yang?n hale getirebilir televizyonda farkl? dillerde yay?na geçildi do?rudur. Belki daha ço?alt?lmal?d?r. Amerika’da kanallar?na bak?ld??? zaman Polonya lehçeli yay?n yapanda vard?r Çince yay?n yapanda vard?r. Yapan ki?iler Amerikal?d?r hepsi.

 

Bize bu zevkli röportaj? yapma imkân? verdi?iniz için te?ekkür ederiz.

 

* Bende te?ekkür ederim.

Cevapla