Pazar,14,Ekim,2018
Haberler
Buradasınız: Anasayfa » Geçmiş Yıllardan » Röportajlar » 2011 » 2011 – Renklerin Cümbüşü; Ebru Sanatı

2011 – Renklerin Cümbüşü; Ebru Sanatı

renklerin_cmb

Denizin ve karan?n birbiriyle dans etti?i beldemiz Fethiye’de unutulmaya yüz tutmu? ebru sanat?n?n hat?rlat?lmaya, canland?r?lmaya çal???ld???n? ö?rendi?imizde büyük bir heyecan duyduk. Ara?t?rd???m?zda bu sanat?n Fethiye Belediyesi kültür merkezinin bulundu?u yerde bir atölyede yap?ld???n? ke?fettik. Büyük bir heyecan içinde randevu alarak sabah 11’de arkada??mla birlikte atölyeye gitmek üzere yola ç?kt?k. Atölyenin kap?s?na geldi?imizde o kadar heyecanl?yd?k ki çevremizi göremiyorduk. Esin Han?m’?n güler yüzlü kar??lamas? bizi sakinle?tirdi. Hep birlikte atölyeye girdik.

Atölye, denilen yer asl?nda küçük bir mekând?. Tezgâh?n üzerinde ayr? ayr? boya kutular?,  f?rçalar vard?. Raflarda toplanm?? Ebru malzemeleri, masan?n yan taraf?nda çerçevelenmeye haz?r ebrular, gözümüze çarpt?. Küçük bir mekân olmas?na ra?men içinde kocaman bir dünyay? bar?nd?r?yordu. Duvarlarda pek çok ebru tablolar? dikkat çekecek kadar muhte?emdi. Buram buram tarih kokan tablolar küçük mekân? büyülü bir hale getiriyordu. Tablolar?n büyülü dünyas?ndan s?yr?l?p, Esin Han?m ile tan??t?k. Esin Han?m, masmavi gözleri, güler yüzü, nezaketi ile bizleri selamlad?. Biz de sormak istedi?imiz sorular? hep birlikte oturup çaylar?m?z? yudumlarken sormaya ba?lad?k.

—?lk önce bizi kabul etti?iniz te?ekkür ederiz.        Bize biraz kendinizden bahseder misiniz?

—Ben 1963 Ankara do?umluyum.1991 y?l?nda Fethiye ye yerle?tim. Evliyim 12 ya??nda o?lum var. Uzun y?llar sanat?n her dal? ile amatörce ilgilendim. Mandolin, melodike ve gitar çald?m. Kilim dokuma, so?uk seramik ve kara kalem çal??malar?m oldu. Ancak gelip geçici olarak an?lar?mda kald?. Çocuklu?um anneannemin çiçek atölyesinde geçti. Ebru sanat?n? da orada tan?d?m. Kuma?lar? rengârenk suya bat?rmas?na yard?m ederdim.1999 y?l?nda anneannemizi kaybetti?imiz zaman ebru sanat?n?n ya?at?lmas? gerekti?i fikrine kap?ld?m. Bu konudaki bütün kitaplar? okudum. ?stanbul’ da ara?t?rmalar yapt?m. Özbekler tekkesinde görevli bir beyin Hikmet Barutçugil’e ula?mam? sa?lamas?yla ebrucular?n dünyas?na ad?m att?m.2004 y?l?na kadar evimde deneme yan?lma yolu ile sanat?m? geli?tirdim. Fethiye Tan?t?m Vakf? ( FETAV ) kaymakaml?k ve belediye ba?kanl??? ebru sanat?n?n ya?at?lmas? amac?yla belediye kültür merkezinde ( FBKM ) bana bir atölye açt?.2010 May?s ay?nda T.C kültür bakanl??? somut olmayan kültürel miras ta??y?c?lar? konusunda ebru sanatç?s? olarak ar?ivine ald?. Bugüne kadar 15 ki?isel, karma yurt içi ve yurt d??? fuarlar, kaya köy sanat kamp?, ölüdeniz sanat soka??, çal?? festivali vb gibi yerlerde faaliyet gösterdim. Halen FBKM’ de kurslar düzenleyerek çal??malar?ma devam ediyorum.

*Alayl? bir sanatç? m?s?n?z?

—Evet, aileden gelen ebru sanat? gelene?ini devam ettiriyorum. ?u anda ölmeye ba?layan bir sanat?n canlanmas?n? ve unutulmamas?n? sa?lamaya çal???yorum. Derken gözleri ???l ???ld?. Gözlerinde geçmi?in izlerini ta??yan, sözleri ile insan? dinlendiren ve böyle güzel bir miras?n yok olmas?n? engellemeye çal??an Esin Han?m’a ne zamandan beri ebru sanat?yla u?ra?t???n? büyük bir merak ile sorduk.

—2000 y?llar?n?n ba??nda ebru yapmaya ba?lad?m. Halende ilk günkü gibi severek yap?yorum.

*Ebru sanat?n? bize biraz anlat?r m?s?n?z?

—Ebru sanat? çok eski kültüre dayanmaktad?r. Türkistan ve Buhara kentlerinde do?mu?. ?ran yolu ile Osmanl?lara geçmi?tir. Bat? da Türk kâ??d? olarak da adland?r?lm??t?r. Geçmi?i 9.-10. yüzy?la kadar uzanmaktad?r. Ebru suda erimeyen boyalar?n su üzerine serpilerek nak??l? kâ??t elde etme sanat? olarak da anlat?labilir. Ayr? bir dünyaya kap? açmak gibidir.                          —Ebru sanat?nda hangi malzemelerin kullan?ld???n? anlat?r m?s?n?z? Bir taraftan anlat?rken bir taraftan tezgâh?n?n ba??na geçerek malzemelerini göstermeye ba?lad?.

—Tamamen geleneksel ebru da kullan?lan malzemeleri kullan?yorum. Bunlar kitre, öd, toprak boyalar?d?r. F?rçalar?m?z? ise gül dal? ve at k?l?ndan kendimiz haz?rl?yoruz. Do?adan elde etme ?ans?m?z büyük. Topraktan boya elde ediyoruz. Yine kitreyi de da?lardan toplama ?ans?m?z var.

—Yapt???n?z motiflerin özel bir anlam? var m?, herhangi bir gelenekle ba?lant?l? m??

—Tabiî ki yapt???m?z motiflerin bir tarihi geçmi?i vard?r. Bu sanat tekkelerde geli?ti?i için Türk ?slam sanat? olarak kabul edilir ve tasavvuf a??rl?kl? bir sanatt?r. Bu yüzden külli irade ve cüzi irade söz konusudur. Bu anlamda tabiat?n suya taklit edilmesinin bir göstergesidir. Buradaki amaç yaratan ve yarat?lan anlam?nda yerin gö?ün yarat?c?s?n?n oldu?unu, insan?n bu do?ay? resmederek onunla bütünlük sa?layaca??n? dü?ünme felsefesidir. Çiçek desenlerinin yap?lmas? tasavvufi olarak Allah’la bütünle?meyi ilahi a?ka ula?may? hedefler. Külli iradeden bahsetmi?tik. F?rçadan ç?kan damlalar? kontrol edememek külli iradenin varl???na boyun e?mektir. Yani olaylara ne kadar müdahale edersen et sonuç nas?l olmas? gerekiyorsa öyle olacakt?r. Damlalar? tekneye damlat?rken belli bir amaç gütmemize ra?men damlalar?n nereye gitmek istedi?ine karar? kendilerinin verdi?ini buna müdahalenin çok zor oldu?unu uygularken göreceksiniz. Bir de yap?lan çizimlerin hepsinin bir anlam? var geli?igüzel yapm?yoruz. Gelgit, bülbülyuvas?, tarakl? asl?nda bu çizgileri yapmam?z?n as?l nedeni bozuk olan battal? güzel hale getirmek içindir

—Esin Han?m geçmi?ten günümüze ebru sanat? hangi alanlarda kullanm??t?r? ?? alanlar?nda da faaliyet göstermi? midir?

—Eskiden Osmanl?’ da ebru sanat? zanaattan öteye gidememi?tir. Yani sanatsal bir de?eri yoktu. Ebru kâ??tlar? ciltleme, resmi yaz??malarda zemin kâ??d? olarak kullan?lm??t?r. Süsleme olarak da kullan?lm??t?r. Günümüzde bunun bir sanat oldu?u kendine özgü akademik bir e?itim gerekti?i kabul edilmi?tir. Rastgele bir olay de?ildir. Günümüzde tablo olarak da duvarlara as?lmaktad?r. Avrupa da ebru kâ??tlar?n?n ticareti yap?lmaktad?r. Bizim ülkemizde de ebru sanat?n?n ya?at?labilmesi için büyük ?ehirlerde kültür ve turizm bakanl???n?n katk?lar?yla sokaklara atölyeler aç?lmakta, insanlara bu sanat a??lanmaya çal???lmaktad?r. Ben de bunun benzerini Kaya köy’de sanat kamp?nda, ölüdeniz de sanat soka??nda birebir insanlara uygulatarak ebru sanat?n? görmelerini, bu sanat? hissetmelerini böyle bir sanat?n varl???n? bilmelerini sa?lamaya çal???yorum. Ayr?ca insanlar?n içine sanat a?k?n? a??lamaya çal???yorum. Bunun yan?nda günümüzde ebru sanat? ile hastanelerin psikiyatri bölümünde ruh sa?l???n?n tedavisi için ebru sanat?ndan yararlan?lmaktad?r. Hastalar?n dikkatlerini toplamalar? ve sakinle?meleri ebru sanat?yla sa?lanm??t?r. Bunun d???nda otistik çocuklar?n geli?im gösterebilmelerinde de ebrudan faydalan?lmaktad?r.

*Ebru sanat?nda ana renkler var m?d?r?

.—Siyah mürekkep isi, beyaz üstübeç, k?rm?z? oksit boya, sar? oksit boya bunlar demir oksit mavi çivit otundan elde edilir ve birde bahçe toprak rengini be?endi?iniz her rengi kullanabilirsiniz. Bir de pigment boya vard?r. Bunu da çok parlak oldu?u için çiçeklerde kullan?yoruz. Toz boyay? iki mermer aras?nda ezerek elde etmekteyiz.

*Bize bir ebruyu nas?l uygulad???n?z? anlat?r m?s?n?z?

Bunun üzerine Esin Han?m tezgâh?n ba??na geçerek bir yandan konu?up bir yandan uygulama yapmaya ba?lad?.                                                                                                                           —?imdi burada battal deseni yapaca??m. Üç renk kullanaca??m. Önce kahve, sonra k?rm?z? al?yorum. Bak?nca damlalar?n sava??n? görebilirsiniz. Bir at?lan damla di?er damla ile sava?maktad?r. Daha sonra ye?ili de battal olarak atar?z bu ?ekilde somaki deseni vermi? oldum. ?imdi de üzerine çiçek yapal?m.

?nsan ebru yap?l???n? izlerken ruhunun dinginli?e kavu?tu?unu o an o atmosfer içinde anlamaktad?r.

—Çiçeklerin suyun yüzeyinde olu?turulmas? ince bir i?lemle gerçekle?mektedir. Desenin üzerine lale çizelim. Çizdikten sonra en son 90 graml?k birinci hamur kâ??d? teknenin içine sereriz, daha sonrada kâ??d? yava?ça teknenin içinden çekeriz. Her boyadan sonra tekneyi temizlemeliyiz. Tekne Allah’?n yolu olarak dü?ünülürse insan her hatas?ndan sonra temizlenmekte ders ve ö?üt almaktad?r.                                                                                       *Ebru sanat?n? yapabilmek için özel bir yetene?e gerek var m??

—Özel bir yetene?e gerek yok. Ebru sanat? her ya? kesimine hitap eden bir sanatt?r. ?nsanlar sonucunu çok çabuk ald??? için kendini ebru ile son derece motive hisseder.

*Ebru sanat? duygular? nas?l etkiler?

—Son derece olumlu duygular verir insana. Uygulayanda d??ar?dan seyreden de suyun üzerine renklerin aç?lmas?ndan büyük bir zevk al?r. Sanki insan kendini rüyada hissediyor. Su dura?an de?il hareketli oldu?u ve pozitif iyonlara sahip oldu?u için ki?iye son derece mutluluk duygusu verir. Kötü dü?ünceyi yok eder. Bu sanat insana yeni ufuklar açmas?n? sa?l?yor. Amaç burada sanatsal ürün vermek de?ildir. Kendi de?erinizi en k?sa yoldan bilmek, vakit geçirmek, dünyaya farkl? bak?? aç?s? getirmek amaçt?r. Bu i?ten para kazan?lmaz, ?öhret olunmaz, tamam?yla gönül i?idir. Hiçbir ?ekilde beklentiniz olmamal?d?r. Kullan?lan renkler ki?inin ruh halini yans?t?r. Kullan?lan renkler ki?inin iç dünyas?n?n d??a yans?mas?d?r. Örne?in 1999 y?l?nda ?stanbul depremini ya?ayan Canan ad?nda bir kursiyerim vard?. Ya?ad??? stresten, üzücü olaylardan dolay? surat? as?kt?, saçlar? dökülmü? bir ?ekildeydi. Bir gün öfke dolu bir anda yan?ma geldi. Ebru yapacakt? yapamad?. Ba??rmaya ba?lad? Hocam bu nas?l tekne boya suyun üzerinde durmuyor diye beni azarlad?. Ben ebrunun stresi yok edici özelli?ini bildi?imden dolay? radyoyu açt?m, 10 dakika sonra geliyorum deyip ç?kt?m.10 dakika sonra geldi?imde Hocam özür dilerim siz hakl?ym??s?n?z diyerek öfkesini yat??t?rm??t?. Bu ?ekilde gençlerde olumsuz davran??lar?n?n zamanla yok oldu?unu, sabr? ve beklemeyi kabullendiklerini, kendilerini ke?fettiklerini görmekteyiz. Burada insan?n ruh halinin renklerin aç?l?m?na yans?d???n? da belirtmek isterim.

Arkada??mla birlikte biz de ebru yapt?k. Gerçekten çok güzel bir sanat anlat?ld??? gibi ya?and??? zaman insan ruhu yeni bir kap?ya aç?yor. Ebru sanat? sadece boyalar?n su üstüne da??t?lmas? de?ildir. Ebru insan? iç dünyas?ndaki karma?alardan uzakla?mas?n?, huzur bulmas?n? sa?layan rüyalar âlemidir. Renklerin dans?d?r.

Her ?ey için çok te?ekkür ettik. ?leride ebru ile u?ra?may? dü?ünerek mutlulukla yapt???m?z ebrular? da alarak yan?ndan ayr?ld?k.

Evet dedik ‘‘Bu sanat ya?at?lmal?.’’Çünkü insanlar renk cümbü?ünde kaybolmal?, yeni ufuklara ebru ile yelken açmal?. Ruhlar?n? d??a yans?tmal?d?r.

Cevapla